Brainspotting vs EMDR: wat zijn de verschillen?

Brainspotting en EMDR worden vaak met elkaar vergeleken. Beide methoden maken gebruik van het blikveld en richten zich op verwerking van traumatische ervaringen, maar de werking en beleving verschillen duidelijk. In deze blog lees je helder wat Brainspotting onderscheidt van EMDR, inclusief hun wetenschappelijke status.

Wat is EMDR?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een traumabehandelingsmethode die werkt met afleidende prikkels zoals oogbewegingen of tikjes. Tijdens een sessie:

• volgt de cliënt de handbewegingen van de therapeut
• wordt de cliënt gevraagd aan de traumatische gebeurtenis te denken
• wordt het brein geactiveerd om informatie opnieuw te verwerken

EMDR is sterk geprotocolleerd en vraagt actieve cognitieve en verbale betrokkenheid.

Wat is Brainspotting?

Bij Brainspotting zoekt de therapeut samen met de cliënt een oogpositie die spanning of activatie oproept. Deze plek — de brainspot — fungeert als toegang tot dieperliggende, niet-verbale lagen van het zenuwstelsel.

Een Brainspotting-sessie:

• bestaat uit het vinden van een brainspot
• richt zich op lichaamsreacties en interne activatie
• verloopt rustig, zonder afleidende stimuli
• vereist weinig tot geen praten

Brainspotting is somatisch gericht en werkt in subcorticale breinstructuren die met praten minder goed bereikbaar zijn.

De belangrijkste verschillen tussen Brainspotting en EMDR

1. Protocol vs. non-protocol

• EMDR: vaste stappen, duidelijke procedure, afleidende bilaterale stimulatie.
• Brainspotting: geen vast protocol; de aandacht blijft bij één plek in het blikveld.

2. Doing it to them vs. doing it with them

• EMDR voelde in de woorden van Britse collega Dr. Mark Grixti als ‘Doing it to them’ (de nadruk ligt zozeer op de techniek, dat je EMDR toepast op de cliënt)
• Brainspotting ervoer hij als ‘Doing it with them’ (er is een grotere relationele component, je voelt ook als therapeut veel meer contact, het gaat meer om het natuurlijke proces dan om de techniek).

3. Verbale verwerking vs. non-verbaal werken

• EMDR vraagt reflectie en verbale rapportage (‘Wat komt er op’, ‘Op een schaal van 0 tot 10, hoeveel spanning voel je nu bij dat beeld’).
• Brainspotting werkt ook zonder woorden; praten is niet nodig (hoewel evenmin verboden)

4. Intensief vs. verdiepend

• EMDR kan intens, snel en cognitief zijn (zeker bij hoge mate van werkgeheugen-belasting)
• Brainspotting is vaak rustiger en meer lichamelijk gericht (nauwelijks interventies door therapeut).

5. Cognitief vs. somatisch gericht

• EMDR: combineren van cognitie, herinnering en stimulatie.
• Brainspotting: regulatie vanuit diepere lichaamsreacties.

Wetenschappelijke status van EMDR en Brainspotting

Wetenschappelijke status van EMDR

EMDR heeft een grote hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek achter zich.

Het is:

• erkend door de WHO (World Health Organization)
• opgenomen in meerdere internationale behandelrichtlijnen
• uitgebreid onderzocht in grootschalige RCT’s (onderzoek met sterk gestandaardiseerde opzet)
• bewezen effectief bij PTSS en trauma

EMDR behoort tot de best onderbouwde traumabehandelingen ter wereld.

Wetenschappelijke status van Brainspotting

Brainspotting is methodologisch aanmerkelijk jonger (en zou eerlijkheidshalve veel meer uit de kinderschoenen moeten raken!). De wetenschappelijke basis:

• bestaat uit kleinschalige studies met positieve resultaten
• omvat onderzoeken naar stressreductie, angstvermindering en traumaverwerking
• wordt gesteund door een groeiend veld van klinische casestudies
• sluit aan bij moderne inzichten over neuroplasticiteit, subcorticale verwerking, en lichaamsgericht traumaonderzoek

Er bestaat nog geen grootschalige RCT-structuur zoals bij EMDR, maar de eerste onderzoeksresultaten zijn veelbelovend en de methode wordt wereldwijd verder bestudeerd. Diverse trauma-experts zoals Gabor Mate, Onno van der Hart en hersenwetenschappers Frank Corrigan en Damir del Monte zijn de afgelopen jaren onder de indruk geraakt van Brainspotting.

De groeiende hoeveelheid klinische rapportage maakt duidelijk dat Brainspotting voor veel mensen effectief is — vooral bij klachten die niet verbaal of cognitief bereikbaar zijn.

Welke methode past bij jou?

Geen van beide methoden is “beter” in absolute zin, hoewel de wetenschappelijke standing van EMDR superieur is. En dat is logisch, want Brainspotting opent feitelijk een hele nieuwe wereld die niet makkelijk aansluit bij bestaande wetenschappelijke onderzoekslijnen.

De keuze voor elke cliënt persoonlijk hangt af van:

• de aard van de klacht
• voorkeur voor praten of non-verbaal werken
• gevoeligheid voor intensiteit of diepte
• lichaamsbewustzijn
• het tempo waarin iemand wil werken

Veel mensen die vastlopen in EMDR vinden verdieping via Brainspotting. Over het algemeen zou ik zeggen dat EMDR bij gebeurtenistrauma een logische keus is, en waar dat beperkingen krijgt Brainspotting de meer kansrijke papieren heeft.

Dat veronderstelt dus ook een zekere klantreis: mensen beginnen vaak niet met brainspotten, maar hebben met schade en schande geleerd dat gesprekstherapie, gedragstherapie of andere vormen van traumabehandeling onvoldoende effect sorteerden.